Ngày 4.6 (theo giờ Mỹ), chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones tăng lên mức cao kỷ lục mới, trong khi chỉ số Nasdaq Composite giảm khi các nhà đầu tư dường như chuyển dịch sang các mã cổ phiếu phi công nghệ.
Nghịch lý
Chưa rõ xu thế trên chỉ trong ngắn hạn hay kéo dài. Tuy nhiên, có một thực tế là từ đầu năm đến nay, giá chứng khoán Mỹ về tổng thể vẫn trong đà tăng. Cụ thể hơn, chỉ số S&P 500 đạt đỉnh vào ngày 27.1, rồi sau đó giảm mà một trong các nguyên nhân đến từ cuộc chiến Iran. Mức thấp nhất của chỉ số này xảy ra vào ngày 30.3 khi giảm 9,1% so với đỉnh ngày 27.1. Nhưng rồi nhanh chóng phục hồi, chỉ 16 ngày sau, đến ngày 15.4 thì S&P 500 lập đỉnh mới, và đến gần đây đạt mức chưa từng có là hơn 7.600 điểm vào ngày 2.6 vừa qua.
Thị trường chứng khoán Mỹ tăng cao trong thời gian qua
Ảnh: Reuters
Xu hướng tăng cao của chứng khoán Mỹ hoàn toàn trái ngược với tình trạng nền kinh tế đối mặt nhiều khó khăn do giá cả tăng cao, đặc biệt là giá nhiên liệu bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến Iran khiến eo biển Hormuz - nguồn cung năng lượng quan trọng của thế giới - bị đình trệ. Cứ thế, bất chấp tình hình kinh tế có nhiều dấu hiệu xấu, giá chứng khoán của Mỹ vẫn tăng và cổ phiếu tại thị trường nhiều nước cũng diễn biến theo xu hướng này.
Nguyên nhân chính của nghịch lý trên được cho là bắt nguồn từ sự bùng nổ về trí tuệ nhân tạo (AI) đã tạo đà cho các tập đoàn công nghệ liên tục được định giá cao hơn, bất chấp những cảnh báo cho rằng mức độ đầu tư vào AI đã quá lớn, khó có thể thu nhận hiệu quả đầu tư. Đây là động lực đằng sau sự phục hồi của thị trường Mỹ và hơn thế nữa, và dù tốt hơn hay xấu hơn, sự bùng nổ của AI dường như tiếp tục không bị kiểm soát bởi sự thiếu hợp tác giữa các quốc gia trong việc phối hợp kiểm soát rủi ro từ AI. Nỗ lực kiểm soát của các quốc gia đối với AI vẫn còn rất hạn chế so với sự phát triển bùng nổ của lĩnh vực này.
Rủi ro chực chờ
Từ kết quả trên, các công ty trong lĩnh vực công nghệ đang chiếm đến 39% tổng giá trị thị trường của nhóm S&P 500. Đây là một tỷ lệ chưa từng có, cao hơn cả giai đoạn bùng nổ doanh nghiệp dotcom hồi năm 2000. Theo Reuters, so với mức thấp hồi tháng 3, nếu chỉ số S&P 500 đến nay tăng khoảng 20% thì tỷ lệ tăng này lên đến 40% khi tính riêng nhóm cổ phiếu công nghệ.
Một nguyên tắc tất yếu là khi một nhóm cổ phiếu nhỏ định hướng đẩy cả thị trường tăng cao, thì luôn ẩn chứa rủi ro "quay đầu" bất ngờ, nhất là khi nền kinh tế đang tồn tại nhiều vấn đề. Trong đó, nhiều công ty vốn hóa lớn không thuộc nhóm công nghệ cũng đang đầu tư ồ ạt cho cơ sở hạ tầng AI góp phần mạnh mẽ trong xu hướng trên, không chỉ giúp thúc đẩy các công ty công nghệ mà cả các doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng và năng lượng. Vì thế, nếu như những khoản chi tiêu khổng lồ này bị chứng minh không hiệu quả (điều mà nhiều cảnh báo đã đưa ra) thì xu hướng có thể bị đảo ngược nhanh chóng khi các doanh nghiệp cắt giảm đầu tư.
Trong đánh giá mới đây, Tập đoàn tài chính Morgan Stanley dự báo chỉ số S&P 500 có thể lên mức 8.300 điểm, đồng thời cảnh báo tình hình kinh tế Mỹ đang ẩn chứa nhiều bất ổn và có thể gây tác động xấu cho thị trường chứng khoán. Trước hết là lạm phát khiến sức mua của các hộ gia đình suy yếu, nguy cơ nợ thẻ tín dụng gia tăng, phá sản cá nhân nhiều hơn và thu nhập tụt hậu so với lạm phát. Tất cả khiến cho tiêu dùng ngày càng mong manh.
Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp vẫn đang báo cáo kết quả kinh doanh tăng trưởng, nhưng sự lạc quan của thị trường dường như quá mức thực tế. Kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp công nghệ tăng trưởng chủ yếu đến từ việc tăng giá sản phẩm nên ẩn chứa nhiều rủi ro. Song song, chi phí của các doanh nghiệp lại đang tăng lên do đầu tư quá mức vào hạ tầng, điển hình là hạ tầng về AI. Thực trạng này cũng khiến cho các chính phủ lẫn doanh nghiệp đang đối mặt áp lực nợ nần lớn hơn.
Chính vì thế, bất chấp việc giá chứng khoán không ngừng tăng lên, thị trường đang ẩn chứa rất nhiều rủi ro và không hề lạc quan như kỳ vọng của phần lớn nhà đầu tư.
Bình luận (0)